Het tijdperk voor een nieuwe Shogun (leider van het land) is aangebroken. Dit door het feit dat de verschillende clans genoeg hadden van hun huidige Shogun en hem van de troon hebben gestoten. Tussen de verschillende clans onderling woedt nu een heuse strijd om hun Daimyo (clanleider) op die troon te zetten en hem Shogun van Japan te maken. Hiermee wordt het startschot gegeven voor een intense campagne in het land van de rijzende zon, dat zich volop in de 16de eeuw bevindt.
Heersen over Japan
Bij de start van de campagne krijg je de keuze tussen negen clans (bijvoorbeeld: Chosokabe, Date, Hojo, Takeda), elk met hun gebied. Ook kan je kiezen voor een korte, lange of overheersingscampagne. Zo zal de korte campagne je het doel geven om 25 provincies te controleren, terwijl de lange en overheersingscampagne veertig en zestig provincies als doel eisen. Na het kiezen van een clan krijg je een gebied toegewezen en dan kan de tocht beginnen met het veroveren van andere gebieden. De Total War-reeks heeft zich altijd onderscheiden van de concurrentie door het feit dat ze twee vormen van gameplay in het spel brengen. Zo heb je enerzijds de real-time oorlogsvoering en anderzijds het turn-based besturen van jouw clan en zorgen voor voldoende inkomsten om alles draaiende te houden. In Shogun II: Total War is dit niet anders.
Economie
In het onderhoud van jouw clan wordt voorzien door handel te drijven met verschillende clans, die je niet als vijand beschouwen wegens een handelsovereenkomst. Je kan ook langs zee handel drijven, met bijvoorbeeld speciale eilandjes of plaatsen op de map die bepaalde voorzieningen kunnen leveren met een voordeel. Staal bijvoorbeeld, dat betere zwaarden oplevert. Als laatste wordt er ook geld verkregen door het vragen van belastingen aan de bevolking. Deze zijn onderverdeeld in drie niveaus, gaande van lichte tot zware. Let wel op: het vragen van belastingen heeft invloed op het humeur van jouw bevolking. Hoge belastingen zullen de bevolking na verloop van tijd woedend maken en dan komt men mogelijk in opstand, wat uiteindelijk nefast is voor je imperium.
Wanneer de centjes binnen vloeien kan er natuurlijk begonnen worden met het uitbouwen van een leger en het voorzien van infrastructuren die jouw steden verder helpen in de (r)evolutie van het land. De infrastructuur wordt voorzien in verschillende genres, zoals het uitbouwen van jouw fort tot een citadel, het aanleggen van betere wegen voor de handel, havens, scholen voor specifieke eenheden en nog meer. Elk van deze gebouwen kan worden uitgebreid na verloop van tijd, maar dan gaan sommige gebouwen ook speciale unlocks nodig hebben. Deze unlocks komen in een groot overzicht te staan, genaamd de "Mastery of the arts", waar twee soorten voor handen zijn. Enerzijds “The way of chi” en anderzijds "Bushido". De "bushido" geeft de mogelijkheid om nieuwe scholen te openen voor je leger, de mogelijkheid om later “hero’s” te trainen, de mogelijkheid voor vuurwapens en nog meer (de vuurwapens kan je ook nog op een andere manier bekomen wat we verder bespreken). "The way of chi" richt zich dan weer meer op de economie en het politieke. Het is van belang in de juiste situatie voor het juiste type van upgrade te kiezen.
Leger en diplomatie
Naast de infrastructuur heb je natuurlijk ook het uitbouwen van een leger dat de concurrentie een kopje kleiner moet maken. Dit gebeurt met behulp van de eerder vermelde scholen, waar de eenheden worden opgeleid. Het aanmaken en opleiden van de eenheden gebeurt door middel van de “end turn”. Dit voert alle zaken uit die je tijdens de turn-based gameplay hebt beslist en brengt je naar een volgende ronde waar je terug aan de slag kan gaan met zaken zoals een leger verplaatsen, een stad aanvallen en ga zo maar verder.
Diplomatie is ook terug te vinden in Shogun II. Zo gaan onderhandelingen weer zorgen voor de onderlinge relaties tussen de verschillende clans. Er kan onderhandeld worden over bijvoorbeeld de handelsrechten, het vragen van een alliantie, militaire toegang tot hun gebied en meer. Zoals steeds is het belangrijk om bondgenoten te zoeken, aangezien zonder hulp je het nooit lang zal uithouden in deze gruwelijke wereld. Let echter ook op, want de andere clan kan steeds een overeenkomst afbreken wanneer hen iets niet aanstaat. De moeilijkheidsgraad van de campagne speelt hier natuurlijk ook een rol in. Zo zullen op easy de clans makkelijker akkoord gaan met een voorstel dan op de hoogste moeilijkheidsgraad.
Het slagveld
De andere kant van Shogun II: Total War bestaat uit het voeren van real-time oorlog. Dit in de vorm van het aanvallen en verdedigen van steden en punten op zowel oceaan als land. Dit gebeurt met jouw leger dat onder leiding staat van een generaal (meerdere generaals komen na verloop van tijd), die te paard is en beschikt over bodyguards die hun generaal tot de laatste snik verdedigen. Dat een generaal een belangrijke rol op het slagveld speelt, weten we allemaal. Zo zal hij de troepen motiveren en er voor zorgen dat ze blijven vechten tot de dood, in plaats van weg te vluchten als lafaards. Na elk gevecht krijgt je generaal ervaring, die beloond wordt met punten waarbij je kan kiezen voor bepaalde eigenschappen van jouw generaal zoals strategist, die-hard fighter en gaan zo maar verder. Deze eigenschappen kunnen ook invloed hebben op de vijand waardoor er kans is dat ze sneller gaan vluchten.
Enkel een generaal echter in een leger is natuurlijk niet veel waard, want je zal dus ook over troepen moeten beschikken. Maximum twintig eenheden (van bijvoorbeeld 130 manschappen per eenheid) kunnen samen een leger uitmaken. Hierdoor ontstaan er soms gigantische veldslagen waarbij ook beroep kan gedaan worden op versterking. Die versterking kan een leger zijn dat zich naast jouw bevindt, of een leger in een stad die van jou is. Deze versterking zal nooit meteen beschikbaar zijn indien je al twintig eenheden op het slagveld hebt staan, maar zal in de plaats van een gevluchte of gedode eenheid komen. Hierdoor komt het nooit voor dat er een overrompeling van troepen op het slagveld staat, maar dat je je rustig kan concentreren met de rest van jouw troepen om deze naar de overwinning te leiden.
Oude bekenden en nieuwe vrienden
Shogun II brengt ook twee bekenden van de reeks terug, namelijk de spion – die hier als ninja door het leven gaat – en de priester/monnik. De ninja kan achter vijandelijke linies geraken, zoals versterkte forten, en bijvoorbeeld hun poort saboteren. Ook heeft hij de middelen om een vijandelijk leger te saboteren, door hen te vergiftigen of een moord op een vijandelijke generaal uit te voeren. Deze mogelijkheden worden steeds met een filmpje weergegeven, wat soms toch lachwekkende taferelen met zich meebrengt als een missie mislukt. Verder heb je ook de priester/monnik, die op pad gaat om vijandelijke legers te ontmoedigen (of juist om jouw legers te komen aanmoedigen) en anderen te bekeren tot het nieuwe geloof, namelijk het boeddhisme (monnik) of het christendom (priester).
Eerder konden we ook al opmerken dat we vuurwapens kunnen gebruiken, maar voor diegene die niet zolang kunnen wachten tot ze die vrijgespeeld hebben is er een andere manier: het samenwerken met de westerlingen. Zij geven je namelijk toegang tot de fel begeerde vuurwapens, maar in ruil moet je het christelijke geloof overnemen, wat niet in de smaak valt bij de andere clans. Deze vuurwapens komen in de vorm van geweren, alsook kanonnen die met hun destructieve kracht veel verschil kunnen maken op een slagveld. Dit zijn evenwel niet de enige eenheden die een dodelijke nasmaak op het slagveld laten, want je hebt ook nog de “Hero” eenheden. Deze eenheden zijn een stukje moeilijker te verslaan dan de “gewone” eenheden. Een “hero” eenheid kan zich immers redelijk makkelijk een weg banen door een vijandelijke eenheid. Het is dan ook van belang dat je ze, als de vijand ze inzet, meteen probeert neer te halen met bijvoorbeeld pijlen of door je eigen “hero” eenheden er op af te sturen.
